Een boom plant je niet voor één seizoen maar voor dertig jaar of langer. Dat maakt de keuze spannender dan bij welke plant ook: een vaste plant die tegenvalt zet je in het voorjaar ergens anders, een boom niet. Oktober en november zijn de beste maanden om te planten. In dit artikel lees je waarom, welke boom bij welke grond past en hoe je hem zo plant dat hij de winter goed doorkomt.
1 Wanneer plant je een boom het best?
In de herfst stopt een boom met groeien boven de grond, maar onder de grond gaat hij door zolang de bodem niet bevroren is. De grond is nog warm van de zomer en de herfstregen houdt hem vochtig. Een boom die je nu plant, maakt dus eerst wortels en hoeft pas in april blad te dragen. Plant je in het voorjaar, dan moet hij tegelijk wortelen en uitlopen, vaak net voor een droge periode.
Bomen met een kluit of in een pot kun je de hele herfst planten. Wortelgoed, dus bomen zonder aarde om de wortels, plant je als het blad gevallen is, meestal vanaf half november. Plant nooit in bevroren of drassige grond: wacht dan een paar dagen.
2 Waarom begin je bij de grond?
Hoe mooi een boom in de kwekerij ook is: of hij in jouw tuin slaagt, bepaalt vooral de grond. Een berk die op veen vanzelf groeit, kwakkelt op zware klei. Een amberboom die op rivierklei prachtig kleurt, heeft op droog zand moeite. De grondsoort merk je bij een boom pas na een paar jaar, en dan is verplanten lastig.
Gokken hoeft niet. Met de gratis bodemcheck van Tuinzen vul je je adres in. Tuinzen leest de grondsoort per adres uit de officiële bodemkaart van Nederland (BRO, via PDOK): zand, klei, leem, löss of veen. Zo weet je al vóór je naar de kwekerij gaat welke bomen kansrijk zijn.
3 Welke boom past bij welke grond?
Hieronder staan de bomen uit onze eigen selectie van vijftien bomen voor kleine en middelgrote tuinen, per grondsoort. Dezelfde lijst gebruiken we voor het boomadvies in elk Slim Tuinplan. Het getal tussen haakjes is de tuinmaat waarvanaf de boom op zijn plek is.
- Zandgrond (dekzand): krentenboompje (30 m²), Chinese kornoelje (30 m²), sierappel 'Evereste' (40 m²), Tibetaanse kers (40 m²), meidoorn (40 m²), lijsterbes (50 m²), blazenboom (50 m²), meerstammige berk (80 m²), plus een vijg tegen een zuidmuur (25 m²) en een plataan als dakboom (30 m²).
- Zeeklei: sierappel 'Evereste' (40 m²), meidoorn (40 m²) en een plataan als dakboom (30 m²). Zeeklei is vruchtbaar maar vaak zwaar en in de winter nat; kies bomen die daar tegen kunnen.
- Rivierklei: sierappel 'Evereste', papierschors-esdoorn en meidoorn (alle drie 40 m²), Perzisch ijzerhout (60 m²), amberboom en katsura (80 m²), plataan als dakboom (30 m²).
- Leem: alle vijftien bomen uit de selectie. Leem houdt vocht vast en laat overtollig water toch door, dus hier is de keus het grootst.
- Löss: twaalf van de vijftien, van de Japanse esdoorn (25 m²) tot de amberboom (80 m²). Alleen lijsterbes, berk en katsura staan er niet bij.
- Veen: krentenboompje (30 m²), meidoorn (40 m²), lijsterbes (50 m²), meerstammige berk en katsura (80 m²). Veen is nat en zuur; deze bomen voelen zich daar thuis.
Een allrounder nodig? De meidoorn staat op alle zes grondsoorten in de lijst. Hij bloeit in mei vol nectar, geeft bessen voor vogels en blijft met vijf tot zes meter klein genoeg voor een gewone tuin.
4 Hoe groot mag de boom worden in jouw tuin?
De meest gemaakte fout na de verkeerde grond: een boom die na tien jaar de hele tuin in de schaduw zet. Kijk daarom naar de eindmaat, niet naar de maat in de kwekerij. Een Japanse esdoorn wordt drie tot vier meter hoog met een kroon van drie meter. Een meerstammige berk haalt acht tot twaalf meter met een kroon van zes meter.
Heb je een kleine tuin, dan zijn er twee slimme uitwegen. Een meerstammige boom, zoals het krentenboompje, blijft lager en breder en past goed in een border. Een dakboom, zoals een plataan die je elk jaar in vorm snoeit, geeft schaduw op terrashoogte zonder hoger te worden dan zo'n vier meter.
5 Hoe plant je een boom?
- Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit, maar niet dieper. De boom moet even diep staan als in de kwekerij; te diep planten is een van de vaakste oorzaken van kwijnende bomen.
- Maak de bodem en de wanden van het gat los met een spitvork. Op klei voorkom je zo dat het gat een badkuip wordt waarin water blijft staan.
- Zet een schuine paal aan de kant waar de wind vandaan komt en bind de stam met een brede boomband vast. Geen touw of ijzerdraad: dat snijdt in de schors.
- Vul het gat met de uitgegraven grond. Op arm zand mag er wat compost door, maar niet te veel: de wortels moeten ook de grond eromheen in willen.
- Geef direct flink water, ook als het regent, zodat de grond rond de wortels aansluit. Leg daarna een ring mulch of compost rond de stam, niet tegen de stam aan.
6 Wanneer plant je een haag?
Voor een haag geldt hetzelfde: oktober en november zijn de beste plantmaanden, en de grond bepaalt welke soort het goed doet. Op natte zware klei heeft een beukenhaag het bijvoorbeeld moeilijk, terwijl haagbeuk en liguster daar zonder moeite groeien. Alles over het planten van een haag in de herfst lees je in haag planten in het najaar. Met de gratis haagconfigurator teken je je haag op de luchtfoto en zie je welke soort bij je grond past.
7 Hoeveel water heeft een nieuwe boom nodig?
Een boom die in de herfst is geplant, heeft in de winter weinig nodig. Het eerste voorjaar en de eerste zomer zijn het belangrijkst: geef bij droogte eens per week een flinke gieter of emmer water op de plantplek, liever veel in één keer dan elke dag een beetje. Op zandgrond geldt dat ook in het tweede jaar. Houd de grond rond de stam vrij van gras, dat concurreert om water. Controleer in het voorjaar of de boomband niet te strak zit.
Veelgestelde vragen over een boom planten in het najaar
Wanneer plant je een boom het best?
In oktober en november. De grond is dan nog warm en vochtig, zodat de boom wortels maakt voor de winter en in het voorjaar meteen kan groeien. Bomen zonder kluit (wortelgoed) plant je als het blad gevallen is, van half november tot maart, zolang het niet vriest.
Welke boom past in een kleine tuin?
Kies een boom die klein blijft of die je in vorm kunt houden. Een Japanse esdoorn of een vijg tegen een zuidmuur past al vanaf zo'n 25 m² tuin, een krentenboompje of Chinese kornoelje vanaf 30 m². Een plataan als dakboom houd je door jaarlijks snoeien op ongeveer vier meter.
Welke boom groeit op kleigrond?
Op zeeklei doen de sierappel 'Evereste', de meidoorn en een plataan als dakboom het goed. Op rivierklei is de keus groter, onder meer met papierschors-esdoorn, Perzisch ijzerhout, amberboom en katsura. Maak het plantgat op klei breed en los, zodat er geen water in blijft staan.
Welke boom groeit op veengrond?
Op natte, zure veengrond doen het krentenboompje, de meidoorn, de lijsterbes, de berk en de katsura het goed. Bomen die droge voeten willen, zoals de Japanse esdoorn, kun je daar beter niet planten.
Een boom die past bij jóuw grond
Vul je adres in. Tuinzen leest je bodem en maakt een beplantingsplan met advies voor een of twee bomen die passen bij je grond, je stijl en de maat van je tuin.
Start je Slim Tuinplan →