In december doe je in de tuin weinig, maar wel de goede dingen: snoei fruitbomen op een droge dag zonder vorst, plant alleen als de grond niet bevroren of nat is, bescherm potten en de buitenkraan tegen vorst en laat blad, stengels en zaadhoofden staan voor de dieren. Wat je wel en niet kunt doen, hangt in december meer af van je grondsoort dan van de datum: op zand kun je vaak nog planten, van natte klei en veen blijf je af.
Wat is er in december anders op jouw grond?
Kies je grond:
Zand: bevriest snel en ontdooit ook snel. Op een zachte dag kun je nog planten of vergeten bollen wegsteken. Laat de mulchlaag liggen: zand spoelt in de winter het snelst leeg.
Lemig zand: komt de winter vrijwel altijd goed door. De echte decemberklus: kijk na storm en vorst of jonge aanplant nog stevig staat, en druk losgevroren planten voorzichtig vast.
Leem en löss: na zware regen verslempt de bovenlaag en slaat dicht tot een korst. Laat de mulchlaag liggen en blijf van natte grond af, want leem en löss verdichten snel onder je voeten.
Klei: klei en vorst zijn vrienden, want vorst maakt de kluiten fijn. Blijf van natte klei af: elke voetstap verdicht de grond voor maanden. Leg compost bovenop en laat de winter het werk doen.
Veen: vorst kan planten omhoogdrukken. Loop na een vorstperiode de border langs en druk opgevroren planten voorzichtig terug. Verder is rust het beste onderhoud dat veen kan krijgen.
Kies hierboven je grond, dan zie je bij elke klus het advies voor jouw grond.
Weet je het niet? Doe de gratis bodemcheck met je adres.
1 Kun je in december nog snoeien?
Ja, op een droge dag zonder vorst: appel- en perenbomen en bladverliezende sierheesters die te vol worden. Laat voorjaarsbloeiers zoals forsythia staan (anders knip je de bloemknoppen weg), en ook berk, walnoot en esdoorn, die bloeden bij snoei in de winter; een Japanse esdoorn snoei je hooguit in juli of augustus. Pruim en kers snoei je liever in de zomer.
Zand en lemig zand: de grond droogt snel op, dus elke droge dag zonder vorst is een snoeidag.
Leem en löss: blijf bij nat weer van de grond onder de boom af; leem en löss verdichten snel onder je voeten.
Klei en veen: snoei vanaf het pad of een plank, zodat je de natte grond onder de boom niet dichtloopt.
2 Kun je in december nog planten?
Ja, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Bomen, heesters, rozen en hagen met kale wortel (wortelgoed) en vergeten tulpenbollen kunnen op een vorstvrije dag de grond in; druk de grond rond de wortels goed aan.
Zand: hier kun je het langst doorplanten. De grond droogt na regen snel op en ontdooit snel.
Lemig zand: blijft lang bewerkbaar. Plant op een vorstvrije dag en kijk na storm of de nieuwe aanplant nog stevig staat.
Leem en löss: plant alleen als de grond niet nat is; is hij dat wel, wacht dan tot het voorjaar.
Klei: plant alleen als de grond niet aan je schop plakt.
Veen: plant alleen waar geen water op staat. Is de grond drassig, wacht dan tot het voorjaar.
3 Hoe bescherm je de tuin in december tegen vorst?
De meeste planten in de volle grond zijn winterhard en hoeven niets. Potten en jonge aanplant zijn eerder kwetsbaar, want de grond in een pot bevriest veel sneller: zet potten tegen de muur en op pootjes en haal de schotels weg. Leg vliesdoek alleen tijdelijk bij strenge vorst, laat de buitenkraan leeglopen en loop niet over berijpt gras.
Zand: de grond bevriest sneller en dieper, maar droog. Een laag blad over de border houdt de wortels warmer.
Lemig zand: komt de winter vrijwel altijd goed door. Een laag blad over de border is genoeg.
Leem en löss: de meeste planten komen hier goed de winter door. Let vooral op potten en jonge aanplant.
Klei en veen: natte vorst is hier het verraderlijkst. Water rond de wortels bevriest, en planten als lavendel kunnen daar slecht tegen.
4 Wat doe je in december met de vijver?
Houd een stukje van het water ijsvrij met een ijsvrijhouder of een drijvend stuk piepschuim, zodat gassen uit rottend blad kunnen ontsnappen. Hak nooit een gat in het ijs: de klap schrikt vissen en kikkers in hun winterrust op. Zet een fontein of waterval uit, want die koelt het diepere water af waar vissen overwinteren.
5 Hoe help je dieren in de winter in je tuin?
Laat blad onder struiken liggen en maak van snoeihout een losse takkenhoop voor egels, insecten en kikkers. Laat stengels en zaadhoofden staan tot maart, zoals die van zonnehoed en prachtriet: vogels eten de zaden en insecten overwinteren in de holle stengels. Hang vetbollen op zonder netje.
Zand en lemig zand: blad dat blijft liggen, is ook de wintervoeding van de grond. Zand spoelt in de winter het snelst leeg.
Leem en löss: blad en stengels die blijven liggen, beschermen de bovenlaag tegen dichtslaan door regen.
Klei en veen: nog een reden om weinig op te ruimen. Hoe minder je over de natte grond loopt, hoe beter de structuur blijft.
6 Welke klussen kun je in december verder doen?
Maak gereedschap schoon voordat je het opbergt: aarde eraf, droog maken, snoeischaren slijpen en licht invetten tegen roest. Leeg tuinslangen en berg ze vorstvrij op. En plan het voorjaar: waar bleef het kaal, waar miste je hoogte?
Zand en lemig zand: op een zachte dag kun je nog buiten aan de slag. In maart is zand ook de grond waarop je als eerste kunt zaaien.
Klei, leem en löss: december is bij uitstek een maand voor binnenwerk. De grond laat je met rust, het plan maak je op papier.
Veen: rust is het beste onderhoud. Kijk na een natte week alleen of de border niet blank staat.
Veelgestelde vragen over de tuin in december
Kun je in december nog snoeien?
Ja, op een droge dag zonder vorst kun je appel- en perenbomen en bladverliezende sierheesters snoeien. Snoei geen voorjaarsbloeiers zoals forsythia, want dan verdwijnen de bloemknoppen. Berk, walnoot en esdoorn bloeden bij snoei in de winter en het voorjaar, en pruim en kers snoei je liever in de zomer.
Kun je in december nog planten?
Ja, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Bomen, heesters en hagen met kale wortel en vergeten tulpenbollen kunnen nog de grond in. Op zand lukt dat het langst; op natte klei, veen en löss wacht je beter tot de grond droger is.
Wat doe je in de winter in de tuin?
In de winter laat je de tuin vooral met rust: stengels, zaadhoofden en blad blijven staan als beschutting voor dieren. Je snoeit fruitbomen op vorstvrije dagen, beschermt potten en de buitenkraan tegen vorst, houdt een stukje vijver ijsvrij en maakt je gereedschap schoon. Het voorjaar plan je op papier.
Moet je planten in december afdekken tegen vorst?
De meeste planten in de volle grond niet. Potten, jonge aanplant en planten die niet helemaal winterhard zijn, zijn eerder kwetsbaar. Zet potten tegen de muur en op pootjes en leg vliesdoek alleen tijdelijk bij strenge vorst. Op natte klei en veen is natte vorst het grootste risico.
Wat doet een tuinman in de winter?
Een tuinman snoeit in de winter fruitbomen en heesters, plant bomen en hagen met kale wortel zolang de grond het toelaat, onderhoudt gereedschap en maakt plannen voor het voorjaar. Op natte klei en veen blijft ook een tuinman van de border af, om de structuur van de grond te sparen.
Elke maand dit voor jouw planten op jouw grond, met een vorstmelding als het nodig is
Dit artikel laat zien wat er in december speelt op elke grondsoort. Mijn tuinjaar kijkt naar jouw tuin: welke van jouw planten op jouw adres deze maand aandacht nodig hebben, en een mail op het moment dat er vorst op komst is die voor jouw planten telt.
Bekijk Mijn tuinjaar →Lees ook