Zo leg je een bijvriendelijke tuin aan

Bijen, hommels en vlinders hebben het moeilijk. Door verlies van natuurlijke habitat en het gebruik van pesticiden zijn hun aantallen drastisch gedaald. Het goede nieuws? Jouw tuin kan een toevluchtsoord worden. En het mooie is: een bijvriendelijke tuin is ook een kleurrijke, levendige tuin vol beweging en leven.

Waarom bijen zo belangrijk zijn

Bijen zijn verantwoordelijk voor de bestuiving van ongeveer 80% van onze voedselgewassen. Zonder bijen geen appels, peren, kersen, tomaten, courgettes en nog veel meer. Ze zijn letterlijk onmisbaar voor ons ecosysteem én onze voedselvoorziening.

Maar het gaat niet alleen om honingbijen. Nederland telt meer dan 350 soorten wilde bijen, waarvan de helft bedreigd is. Deze solitaire bijen — zoals metselbijen, maskerbijen en behangersbijen — zijn vaak nog effectievere bestuivers dan honingbijen.

De basisprincipes van een bijvriendelijke tuin

1. Kies de juiste planten

Niet alle bloemen zijn even aantrekkelijk voor bijen. Gevulde bloemen (waar de meeldraden zijn omgezet in extra bloemblaadjes) produceren vaak geen nectar of stuifmeel. Kies voor enkelvoudige, open bloemen waar bijen makkelijk bij kunnen.

2. Zorg voor bloei van maart tot oktober

Bijen hebben het hele seizoen voedsel nodig. Plan je beplanting zo dat er altijd iets bloeit:

3. Plant in groepen

Bijen zijn efficiënte verzamelaars. Ze bezoeken liefst veel bloemen van dezelfde soort achter elkaar. Plant daarom minimaal 3-5 planten van dezelfde soort bij elkaar in plaats van losse exemplaren verspreid door de tuin.

Creëer nestgelegenheid

Naast voedsel hebben bijen ook een plek nodig om te nestelen. Verschillende soorten hebben verschillende wensen:

• Grondnesters (70% van de wilde bijen) — Laat een stukje kale, zandige grond onbedekt, liefst op een zonnige plek
• Holennesters — Hang een bijenhotel of laat dode takken en holle stengels staan
• Hommels — Nestelen graag in verlaten muizenholletjes of onder tegels

Een goed bijenhotel

Niet elk bijenhotel is even effectief. Let op deze punten:

• Gaatjes van 3-10 mm diameter (verschillende maten voor verschillende soorten)
• Minimaal 10 cm diep
• Glad afgewerkte gangen (geen splinters)
• Hang op een zonnige, beschutte plek, op ooghoogte
• Bamboe, riet of geboord hout werkt het beste

Extra tips voor een levendige tuin

Laat je gazon soms ongemaaid — Klavertjes en madeliefjes zijn waardevolle voedselbronnen. Maai een deel van je gazon pas in juni of laat stroken staan.

Kies inheemse planten — Nederlandse wilde planten hebben vaak co-geëvolueerd met onze bijen en zijn daarom extra waardevol.

Zet een schaaltje water neer — Met wat steentjes of kurken erin zodat bijen veilig kunnen drinken zonder te verdrinken.

Laat het een beetje rommelig — Dode stengels, bladhopen en "vergeten" hoekjes zijn cruciaal voor overwinterende insecten.

Begin klein

Je hoeft niet je hele tuin om te gooien. Begin met een paar potten lavendel op je terras, een kuipje met kruiden die je laat bloeien, of vervang een stukje gazon door een bloemenmengsel. Elke bloem telt!