Tuin in november: wat doe je nu, per grondsoort

In november gaat de tuin in rust, maar onder de grond gebeurt nog veel. Wat je nu doet, hangt af van je grond: op zand houd je voeding vast, op klei blijf je eraf, op veen let je op water. Hieronder staan acht klussen voor november, met voor elke klus het advies voor jouw grondsoort.

1 Is november een goede maand om een haag te planten?

Ja, november is de beste maand om een haag te planten. Haagplanten met kale wortel (wortelgoed) zijn nu te koop, goedkoper dan potplanten, en wortelen in de nog warme grond voor de winter.

Zand en lemig zand: plant nu en meng wat compost door de plantgeul, dan houdt de grond rond de jonge wortels beter vocht vast.

Leem en löss: de beste uitgangspositie. Vrijwel elke klassieke haag groeit hier goed, van beuk tot taxus.

Klei: plant op een droge dag, nooit in natte, plakkende klei, en maak de geul breed en los. Haagbeuk en veldesdoorn doen het op klei goed.

Veen: is je veen goed ontwaterd, plant dan nu gewoon, op een droge dag. Staat er water op of zakt je voet erin weg, wacht dan tot februari of maart. Wortelgoed is dan nog te koop.

Hoe je plant en hoeveel planten per meter je nodig hebt: haag planten in het najaar. Welke haag bij je grond past, zie je in de gratis haagconfigurator.

2 Kun je in november nog bomen, heesters en rozen planten?

Ja, met kale wortel plant je ze zodra het blad gevallen is, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Wat vóór de vorst wortelt, heeft in maart weken voorsprong.

Zandgrond: plant nu, niet dieper dan in de kwekerij, en geef direct flink water, ook als het regent.

Lemig zand: blijft lang bewerkbaar, dus hier kun je de hele maand door planten.

Leem en löss: november is hier de maand van de bomen en heesters. De grond houdt precies genoeg vocht voor nieuwe wortels.

Klei: alleen op een droge dag. Maak bodem en wanden van het plantgat los, anders wordt het een badkuip waarin water blijft staan.

Veen: op goed ontwaterd veen plant je nu gewoon, op een droge dag. Is de grond drassig, wacht dan tot het voorjaar; in natte veengrond komen nieuwe wortels in de winter slecht op gang.

Welke boom bij welke grond past, lees je in een boom planten in het najaar.

3 Moet je de border in november opruimen?

Nee, laat vaste planten en siergrassen staan tot maart. Het blad beschermt de plant tegen vorst, holle stengels herbergen insecten en zaadhoofden voeren vogels; knip alleen weg wat ziek of papperig is.

Zand en lemig zand: staand blad beschermt en voedt de bodem. Wat omvalt, laat je liggen.

Leem en löss: staand blad en zaaddozen zijn wintervoer en schuilplaats ineen.

Klei: het blad beschermt de kroon én de structuur van de grond. Hoe minder je nu in de border staat, hoe beter.

Veen: het blad van vaste planten beschermt hier extra tegen vorst aan de wortels.

4 Wat doe je met de bladeren in november?

Haal blad van het gazon en de paden en leg het in de border. Op het gras verstikt het, in de border beschermt het de grond en maken wormen er voeding van.

Zandgrond: hier is blad het meest waard. Leg vijf tot tien centimeter blad of compost op de border; dat is de wintervoeding waar je zand het voorjaar mee begint.

Lemig zand: een dunne laag blad of compost is genoeg om de bodem levend te houden.

Leem en löss: een dunne laag voorkomt dat de bovenste laag door regen dichtslaat.

Klei: leg blad en compost bovenop en spit niets in. Wormen trekken het de grond in en maken klei zo losser.

Veen: veen is al rijk aan organische stof. Een dunne laag is genoeg; een dikke natte laag tegen de planten kan rotten.

5 Moet je de grond in de herfst spitten?

Nee, tussen vaste planten en heesters is spitten niet nodig. Het verstoort het bodemleven; compost bovenop werkt beter, de wormen doen de rest.

Zand en lemig zand: spitten heeft hier geen nut. De grond is los genoeg; je verliest alleen organische stof.

Leem en löss: het enige echte risico is verdichting. Loop na regen niet door de border.

Klei: blijf van natte klei af. Leg compost bovenop en laat vorst en wormen het werk doen; kapotgevroren kluiten vallen in het voorjaar vanzelf uiteen.

Veen: bewerk veen zo weinig mogelijk. Rust is het beste onderhoud dat veen kan krijgen.

6 Kun je in november nog tulpen planten?

Ja, tulpen kun je tot in december planten, zolang de grond niet bevroren is. Plant ze op twee tot drie keer hun eigen hoogte.

Zand en lemig zand: de beste grond voor bollen. Hij is los en bollen verrotten hier zelden.

Leem en löss: plant op een droge dag; de grond blijft hier lang warm genoeg.

Klei: leg een handje scherp zand onder elke bol tegen het wegrotten.

Veen: op goed ontwaterd veen kun je bollen nu nog planten. Is de grond drassig, plant ze dan in een pot.

7 Waar blijft het water staan in je tuin?

Loop na een flinke regenbui door de tuin. Een plas die na een dag weg is, is geen probleem; water dat dagen blijft staan, wijst op verdichte grond of hoog grondwater.

Zand en lemig zand: water zakt snel weg. Blijft het toch staan, dan zit er vaak een verdichte laag onder, zoals bij nieuwbouw.

Leem en löss: plassen ontstaan meestal waar vaak gelopen wordt. Leg daar een pad of stapstenen.

Klei: klei houdt water lang vast. Kies voor natte plekken planten die natte voeten verdragen.

Veen: controleer de afwatering. Waar wekenlang water staat, verdrinken zelfs veenliefhebbers; plant daar later iets hoger dan de omgeving.

8 Hoe maak je het gazon winterklaar?

Maai een laatste keer op vijf tot zes centimeter zolang het gras groeit en hark het blad eraf. Loop niet over bevroren gras: de sprieten breken.

Zand en lemig zand: droogt snel op na regen, dus hier kun je het langst doorgaan met maaien en harken.

Leem en löss: maai alleen als het gras droog is; nat gras op leem verdicht onder de maaier.

Klei: blijf van het natte gazon af. Wat je nu dichtloopt, blijft tot in de zomer verdicht.

Veen: mos hoort bij natte, zure grond. Pak het in het voorjaar aan, niet nu.

Veelgestelde vragen over de tuin in november